พระไตรปิฎกฉบับหลวงเล่มที่ ๓๘ อภิธรรมปิฎก ยมกปกรณ์ ภาค ๑

จัดทำโดย
พระไตรปิฎกฉบับหลวงเล่มที่ ๓๘
อภิธรรมปิฎก ยมกปกรณ์ ภาค ๑

คัมภีร์ยมกนี้อธิบายหลักธรรมสำคัญ
ให้เห็นความหมายและขอบเขตอย่างชัดเจน
และทดสอบความรู้อย่างลึกซึ้ง
ด้วยวิธีตั้งคำถามย้อนกันเป็นคู่ๆ
(ยมก แปลว่า “คู่”)
เช่น ถามว่า
“ธรรมทั้งปวงที่เป็นกุศล เป็นกุศลมูล
หรือว่า ธรรมทั้งปวงที่เป็นกุศลมูล เป็นกุศล”,
“รูป (ทั้งหมด) เป็นรูปขันธ์
หรือว่ารูปขันธ์ (ทั้งหมด) เป็นรูป”,
“ทุกข์ (ทั้งหมด) เป็นทุกขสัจจ์
หรือว่าทุกขสัจจ์ (ทั้งหมด) เป็นทุกข์”
หลักธรรมที่นำมาอธิบายในเล่มนี้มี ๗ คือ
มูล (เช่นกุศลมูล) ขันธ์ อายตนะ
ธาตุ สัจจะ สังขาร อนุสัย
ถามตอบอธิบายเรื่องใด
ก็เรียกว่า ยมก ของเรื่องนั้นๆ เช่น
มูลยมก ขันธยมก เป็นต้น
เล่มนี้จึงมี ๗ ยมก

*********

กลับไปหน้าแรก Dhamma Purifilm
ขออนุโมทนาบุญกับทุกท่านที่มีส่วนร่วมในการจัดทำครับ

ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

พระสูตรสำคัญต่างๆ

แสดงเพิ่มเติม

Dhamma Purifilm

Dhamma Purifilm
ธรรมะเตือนสติ Purifilm จัดทำโดย ศรันภัทร นคนันทินี (ภูริ) โทร.064-945-4441 ขออนุโมทนาบุญกับทุกท่านที่มีส่วนร่วมในการจัดทำครับ

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

๒. ความเป็นผู้มีมิตรดีเป็นพรหมจรรย์ทั้งสิ้น (ตรัสกับพระอานนท์)

จัดทำโดย
รูปภาพ
๒. อุปัฑฒสูตร ความเป็นผู้มีมิตรดีเป็นพรหมจรรย์ทั้งสิ้น (ตรัสกับพระอานนท์) [๔] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้: สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ นิคมของชาวศักยะชื่อสักระ ในแคว้นสักกะของชาวศากยะทั้งหลาย ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ความเป็นผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี นี้เป็นกึ่งหนึ่งแห่งพรหมจรรย์เทียวนะ พระเจ้าข้า. [๕] พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรอานนท์ เธออย่าได้กล่าวอย่างนั้น เธออย่างได้กล่าวอย่างนั้น ก็ความเป็นผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี นี้เป็นพรหมจรรย์ทั้งสิ้นทีเดียว ดูกรอานนท์ อันภิกษุผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี พึงหวังข้อนี้ได้ว่า จักเจริญอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘ จักกระทำให้มากซึ่งอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘. [๖] ดูกรอานนท์ ก็ภิกษุผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี ย่อมเจริญอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘ ย่อมกระทำให้มาก ...
Read more »

๑. ว่าด้วยอวิชชาและวิชชาเป็นหัวหน้าแห่งอกุศลและกุศล (ตรัสกับภิกษุทั้งหลาย)

จัดทำโดย
รูปภาพ
พระสุตตันตปิฎก เล่ม ๑๑ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ๑. มัคคสังยุต อวิชชาวรรคที่ ๑ ๑. อวิชชาสูตร ว่าด้วยอวิชชาและวิชชาเป็นหัวหน้าแห่งอกุศลและกุศล (ตรัสกับภิกษุทั้งหลาย) [๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้: สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสพระผู้มีพระภาคว่า พระพุทธเจ้าข้า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระพุทธพจน์นี้ว่า. [๒] ดูกรภิกษุทั้งหลาย อวิชชาเป็นหัวหน้า ในการยังอกุศลธรรมให้ถึงพร้อม เกิดร่วมกับความไม่ละอายบาป ความไม่สะดุ้งกลัวบาป ความเห็นผิด ย่อมเกิดมีแก่ ผู้ไม่รู้แจ้งประกอบด้วยอวิชชา ความดำริผิด ย่อมเกิดมีแก่ ผู้มีความเห็นผิด เจรจาผิด ย่อมเกิดมีแก่ ผู้มีความดำริผิด การงานผิด ย่อมเกิดมีแก่ ผู้เจรจาผิด การเลี้ยงชีพผิด ย...
Read more »

๓. ความเป็นผู้มีมิตรดีเป็นพรหมจรรย์ทั้งสิ้น (ตรัสกับพระสารีบุตร)

จัดทำโดย
รูปภาพ
๓. สารีปุตตสูตร ความเป็นผู้มีมิตรดีเป็นพรหมจรรย์ทั้งสิ้น (ตรัสกับพระสารีบุตร) [๘] สาวัตถีนิทาน ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตร เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ความเป็นผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี นี้เป็นพรหมจรรย์ทั้งสิ้นเทียวนะ พระเจ้าข้า. [๙] พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ถูกละ ถูกละ สารีบุตร ความเป็นผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี นี้เป็นพรหมจรรย์ทั้งสิ้น ดูกรสารีบุตร ภิกษุผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี พึงหวังข้อนี้ได้ว่า จักเจริญอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘ จักกระทำให้มากซึ่งอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘. [๑๐] ดูกรสารีบุตร ก็ภิกษุผู้มีมิตรดี มีสหายดี มีเพื่อนดี ย่อมเจริญอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘ ย่อมกระทำให้มาก ซึ่งอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘ อย่างไรเล่า? ดูกรสารีบุตร ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิ อันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปในการสละ ฯลฯ ย่อมเจริญส...
Read more »

๑๘. เจริญสติปัฏฐานทั้ง ๔ (ตรัสกับภิกษุทั้งหลาย)

จัดทำโดย
รูปภาพ
พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับหลวง) เล่มที่ ๑๐ สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค หน้าที่ ๒๓๒ ข้อที่ ๓๐๐ ๑๘. เจริญสติปัฏฐานทั้ง ๔ [๓๐๐] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ผู้ใดผู้หนึ่ง พึงเจริญสติปัฏฐานทั้ง ๔ นี้ อย่างนี้ ตลอด ๗ ปี เขาพึงหวังผล ๒ ประการอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ พระอรหัตผลในปัจจุบัน ๑ หรือเมื่อยังมีอุปาทิเหลืออยู่ เป็นพระอนาคามี ๑ ๗ ปี ยกไว้ ผู้ใดผู้หนึ่งพึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ นี้ อย่างนี้ ตลอด ๖ ปี ... ๕ ปี ... ๔ ปี ... ๓ ปี ... ๒ ปี ... ๑ ปี เขาพึงหวังผล ๒ ประการอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ พระอรหัตผลในปัจจุบัน ๑ หรือเมื่อยังมีอุปาทิเหลืออยู่ เป็นพระอนาคามี ๑ ๑ ปียกไว้ ผู้ใด ผู้หนึ่ง พึงเจริญสติปัฏฐาน ๔ นี้ อย่างนี้ ตลอด ๗ เดือน เขาพึงหวังผล ๒ ประการ อย่างใดอย่างหนึ่ง คือ พระอรหัตผลในปัจจุบัน ๑ หรือเมื่อยังมีอุปาทิเหลืออยู่ เป็นพระอนาคามี ๑ ๗ เดือนยกไว้ ผู้ใดผู้หนึ่งเจริญสติปัฏฐานทั้ง ๔ นี้ อย่างนี้ ตลอด ๖ เดือน ... ๕ เดือน ... ๔ เดือน ... ๓ เดือน ... ๒ เดือน ... ๑ เดือน ... กึ่งเดือน เ...
Read more »

พระไตรปิฎกฉบับหลวงเล่มที่ ๙ สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค

จัดทำโดย
รูปภาพ
พระไตรปิฎกฉบับหลวงเล่มที่ ๙ สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย สีลขันธวรรค มีพระสูตรขนาดยาว ๑๓ สูตร เริ่มด้วย พรหมชาลสูตร หลายสูตร กล่าวถึง ความถึงพร้อมด้วยสีลขันธ์ ซึ่งบางทีก็จำแนกเป็น จุลศีล มัชฌิมศีล มหาศีล จึงเรียกว่า สีลขันธวรรค ********* ๑. พรหมชาลสูตร ๑. เรื่องสุปปิยปริพาชกกับพรหมทัตตมานพ ๒. จุลศีล ๙. มัชฌิมศีล ๑๙. มหาศีล ๒๖ ทิฏฐิ ๖๒ ๕๑. ฐานะของผู้ถือทิฏฐิ ********* ๒. สามัญญผลสูตร ๙๑. เรื่องพระเจ้าอชาตศัตรู ๙๒. กถาปรารภพระพุทธคุณ ๙๔. วาทะของศาสดาปูรณะ กัสสป ๙๕. วาทะของศาสดามักขลิ โคศาล ๙๖. วาทะของศาสดาอชิตะ เกสกัมพล ๙๗. วาทะของศาสดาปกุธะ กัจจายนะ ๙๘. วาทะของศาสดานิครนถ์ นาฏบุตร ๙๙. วาทะของศาสดาสญชัย เวลัฏฐบุตร ๑๐๐. สันทิฏฐิกสามัญญผลปุจฉา ๑๐๑. สันทิฏฐิกสามัญญผลเทศนา ๑๐๓. จุลศีล ๑๐๔. มัชฌิมศีล ๑๑๔. มหาศีล ๑๒๒. อินทรียสังวร ๑๒๓. สติสัมปชัญญะ ๑๒๔. สันโดษ ๑๒๖. อุปมานิวรณ์ ๑๒๗. รูปฌาน ๔ ๑๓๑. วิชชา ๘ ********* ๓. อัมพัฏฐสูตร ๑๔๑. พราหมณ์โปกขรสาติ ๑๔๓. เรื่องอัมพัฏฐมาณพ ๑๔๙. ว่าด้วยศากยวงศ์ ๑๕๐. ว่าด้วยวงศ์ของอัมพัฏฐมาณพ ...
Read more »

๑๔. ทุกขอริยสัจ (ตรัสกับภิกษุทั้งหลาย)

จัดทำโดย
รูปภาพ
พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับหลวง) เล่มที่ ๑๐ สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค หน้าที่ ๒๒๖ ข้อที่ ๒๙๔ ๑๔. ทุกขอริยสัจ [๒๙๔] ดูกรภิกษุทั้งหลาย อีกข้อหนึ่ง ภิกษุพิจารณาเห็นธรรมในธรรม คือ อริยสัจ ๔ อยู่ ภิกษุพิจารณาเห็นธรรมในธรรม คือ อริยสัจ ๔ อยู่ อย่างไรเล่า ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ย่อมรู้ชัดตามเป็นจริงว่า นี้ทุกข์ นี้ทุกขสมุทัย นี้ทุกขนิโรธ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ทุกขอริยสัจ เป็นไฉน แม้ชาติ ก็เป็นทุกข์ แม้ชรา ก็เป็นทุกข์ แม้มรณะ ก็เป็นทุกข์ แม้โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส อุปายาส ก็เป็นทุกข์ แม้ความประจวบกับสิ่งไม่เป็นที่รัก ก็เป็นทุกข์ แม้ความพลัดพรากจากสิ่งที่รัก ก็เป็นทุกข์ ปรารถนาสิ่งใดไม่ได้แม้อันนั้น ก็เป็นทุกข์ โดยย่อ อุปาทานขันธ์ทั้ง ๕ เป็นทุกข์ ฯ [๒๙๕] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็ชาติ เป็นไฉน ความเกิด ความบังเกิด ความหยั่งลงเกิด เกิดจำเพาะ ความปรากฏแห่งขันธ์ ความได้อายตนะครบ ในหมู่สัตว์นั้นๆ ของเหล่าสัตว์นั้นๆ อันนี้เรียกว่าชาติ ฯ ก็ชรา เป็นไฉน ความแก่ ภาวะของความแก่ ฟันหลุด...
Read more »

๒. มหาราหุโลวาทสูตร (ตรัสกับพระราหุล)

จัดทำโดย
รูปภาพ
๒. มหาราหุโลวาทสูตร ๑. เรื่องพระราหุล (ตรัสกับพระราหุล) [๑๓๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้: สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ครั้งนั้นเวลาเช้า พระผู้มีพระภาคครองอันตราวาสกแล้ว ทรงถือบาตรและจีวร เสด็จเข้าไปบิณฑบาต ยังนครสาวัตถีเวลาเช้า. แม้ท่านพระราหุลก็ครองอันตรวาสก แล้วถือบาตรและจีวร ตามพระผู้มีพระภาคไป ณ เบื้องพระปฤษฎางค์. ครั้งนั้นพระผู้มีพระภาค ทรงผินพระพักตร์ ไปรับสั่งกะท่านพระราหุลว่า ดูกรราหุล รูปอย่างใดอย่างหนึ่ง เป็นอดีต เป็นอนาคต และเป็นปัจจุบัน เป็นภายในก็ดี เป็นภายนอกก็ดี หยาบก็ดี ละเอียดก็ดี เลวก็ดี ประณีตก็ดี อยู่ในที่ไกลก็ดี อยู่ในที่ใกล้ก็ดี รูปทั้งปวงนี้ เธอพึงเห็นด้วยปัญญา อันชอบตามเป็นจริงอย่างนี้ว่า นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่ตัวตนของเรา ดังนี้. พระราหุลทูลถามว่า ข้าแต่พระผู้มีพระภาค รูปเท่านั้นหรือ ข้าแต่พระสุคต รูปเท่านั้นหรือ? พ. ดูกรราหุล ทั้งรูป ทั้งเวทนา ทั้งสัญญา ทั้งสังขาร ทั้งวิญญา...
Read more »

๔. อริยมรรคเรียกชื่อได้ ๓ อย่าง (ตรัสกับพระอานนท์)

จัดทำโดย
รูปภาพ
๔. พราหมณสูตร อริยมรรคเรียกชื่อได้ ๓ อย่าง (ตรัสกับพระอานนท์) [๑๒] สาวัตถีนิทาน. ครั้งนั้น เวลาเช้า ท่านพระอานนท์นุ่งแล้ว ถือบาตรและจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถี ได้เห็นชาณุสโสณีพราหมณ์ ออกจากพระนครสาวัตถี ด้วยรถเทียมด้วยม้าขาวล้วน ได้ยินว่า ม้าที่เทียมเป็นม้าขาว เครื่องประดับขาว ตัวรถขาว ประทุนรถขาว เชือกขาว ด้ามประตักขาว ร่มขาว ผ้าโพกขาว ผ้านุ่งขาว รองเท้าขาว พัดวาลวิชนีที่ด้ามพัดก็ขาว ชนเห็นท่านผู้นี้แล้ว พูดอย่างนี้ว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ยานประเสริฐหนอ รูปของยานประเสริฐหนอ ดังนี้. [๑๓] ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์ เที่ยวบิณฑบาตในพระนครสาวัตถีแล้ว เวลาปัจฉาภัตกลับจากบิณฑบาต เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ครั้นแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ของประทานพระวโรกาส เวลาเช้า ข้าพระองค์นุ่งแล้ว ถือบาตรและจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถี ข้าพระองค์เห็นชาณุสโสณีพราหมณ์ ออกจากพระนครสาวัตถี ด้วยรถม...
Read more »

มหาสติปัฏฐานสูตร (ตรัสกับภิกษุทั้งหลาย)

จัดทำโดย
รูปภาพ
พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับหลวง) เล่มที่ ๑๐ สุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย มหาวรรค หน้าที่ ๒๑๖ ข้อที่ ๒๗๓ - ๒๗๔ ๑. มหาสติปัฏฐานสูตร [๒๗๓] ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ในกุรุชนบท มีนิคมของชาวกุรุ ชื่อว่า กัมมาสทัมมะ ณ ที่นั้น พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคว่า พระพุทธเจ้าข้า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสพระพุทธภาษิตนี้ว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย หนทางนี้เป็นที่ไปอันเอก เพื่อความบริสุทธิ์ของเหล่าสัตว์ เพื่อล่วงความโศก และปริเทวะ เพื่อความดับสูญแห่งทุกข์และโทมนัส เพื่อบรรลุธรรมที่ถูกต้อง เพื่อทำให้แจ้งซึ่งพระนิพพาน หนทางนี้ คือ สติปัฏฐาน ๔ ประการ ๔ ประการ เป็นไฉน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ๒. พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกเสียได้ ๓. พิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มี...
Read more »

พระไตรปิฎกฉบับหลวงเล่มที่ ๑๒ สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ (ต้น)

จัดทำโดย
พระไตรปิฎกฉบับหลวงเล่มที่ ๑๒ สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ (ต้น) มีพระสูตรขนาดกลาง ๕๐ สูตร บางสูตรอาจจะคุ้นชื่อ เช่น ธรรมทายาทสูตร สัมมาทิฏฐิสูตร สติปัฏฐานสูตร รถะวินีตสูตร วิมังสะกะสูตร เป็นต้น ********* มูลปริยายวรรค ๑. มูลปริยายสูตร ๒ กำหนดภูมินัยที่ ๑ ด้วยสามารถปุถุชน ๓ กำหนดภูมินัยที่ ๒ ด้วยสามารถเสขบุคคล ๔ กำหนดภูมินัยที่ ๓ ด้วยสามารถพระขีณาสพ ๕ กำหนดภูมินัยที่ ๔ ด้วยสามารถพระขีณาสพ ๖ กำหนดภูมินัยที่ ๕ ด้วยสามารถพระขีณาสพ ๗ กำหนดภูมินัยที่ ๖ ด้วยสามารถพระขีณาสพ ๘ กำหนดภูมินัยที่ ๗ ด้วยสามารถพระศาสดา ๙ กำหนดภูมินัยที่ ๘ ด้วยสามารถพระศาสดา ๒. สัพพาสวสังวรสูตร ๑๒ ว่าด้วยการละอาสวะได้เพราะการเห็น ๑๓ ว่าด้วยการละอาสวะได้เพราะการสังวร ๑๔ ว่าด้วยการละอาสวะได้เพราะการพิจารณาเสพ ๑๕ ว่าด้วยการละอาสวะได้เพราะความอดกลั้น ๑๖ ว่าด้วยการละอาสวะได้เพราะความเว้นรอบ ๑๗ ว่าด้วยการละอาสวะได้เพราะความบรรเทา ๑๘ ว่าด้วยการละอาสวะได้เพราะการอบรม ๓. ธรรมทายาทสูตร ๒๐ ว่าด้วยทายาทแห่งธรรม ๒๓ ปัญหาการไม่ตามศึกษาความสงัด ๒๕ การตามศึกษาเรื่...
Read more »