๔. อริยมรรคเรียกชื่อได้ ๓ อย่าง (ตรัสกับพระอานนท์)

๔. พราหมณสูตร
อริยมรรคเรียกชื่อได้ ๓ อย่าง
(ตรัสกับพระอานนท์)

[๑๒] สาวัตถีนิทาน.
ครั้งนั้น เวลาเช้า
ท่านพระอานนท์นุ่งแล้ว ถือบาตรและจีวร
เข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถี
ได้เห็นชาณุสโสณีพราหมณ์
ออกจากพระนครสาวัตถี
ด้วยรถเทียมด้วยม้าขาวล้วน
ได้ยินว่า
ม้าที่เทียมเป็นม้าขาว
เครื่องประดับขาว
ตัวรถขาว
ประทุนรถขาว
เชือกขาว
ด้ามประตักขาว
ร่มขาว
ผ้าโพกขาว
ผ้านุ่งขาว
รองเท้าขาว
พัดวาลวิชนีที่ด้ามพัดก็ขาว
ชนเห็นท่านผู้นี้แล้ว พูดอย่างนี้ว่า
ท่านผู้เจริญทั้งหลาย
ยานประเสริฐหนอ
รูปของยานประเสริฐหนอ ดังนี้.

[๑๓] ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์
เที่ยวบิณฑบาตในพระนครสาวัตถีแล้ว
เวลาปัจฉาภัตกลับจากบิณฑบาต
เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ
ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคแล้ว
นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง

ครั้นแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ
ของประทานพระวโรกาส
เวลาเช้า ข้าพระองค์นุ่งแล้ว ถือบาตรและจีวร
เข้าไปบิณฑบาตยังพระนครสาวัตถี
ข้าพระองค์เห็นชาณุสโสณีพราหมณ์
ออกจากพระนครสาวัตถี
ด้วยรถม้าขาวล้วน
ได้ยินว่า
ม้าที่เทียมเป็นม้าขาว
เครื่องประดับขาว
ตัวรถขาว
ประทุนรถขาว
เชือกขาว
ด้ามประตักขาว
ร่มขาว
ผ้าโพกขาว
ผ้านุ่งขาว
รองเท้าขาว
พัดวาลวิชนีที่ด้ามก็ขาว
ชนเห็นท่านผู้นี้แล้ว พูดอย่างนี้ว่า
ท่านผู้เจริญทั้งหลาย
ยานประเสริฐหนอ
รูปของยานประเสริฐหนอ
ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ
พระองค์อาจทรงบัญญัติยาน
อันประเสริฐในธรรมวินัยนี้ได้ไหมหนอ?

[๑๔] พระผู้มีพระภาคตรัสว่า
ดูกรอานนท์ อาจบัญญัติได้
คำว่ายานอันประเสริฐ
เป็นชื่อของอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘ นี้เอง
เรียกกันว่า
พรหมยานบ้าง
ธรรมยานบ้าง
รถพิชัยสงครามอันยอดเยี่ยมบ้าง.

[๑๕] ดูกรอานนท์
สัมมาทิฏฐิ
บุคคลเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว
มีการกำจัดราคะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด.

[๑๖] ดูกรอานนท์
สัมมาสังกัปปะ
ที่บุคคลเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว
มีการกำจัดราคะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด.

[๑๗] ดูกรอานนท์
สัมมาวาจา
ที่บุคคลเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว
มีการกำจัดราคะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด.

[๑๘] ดูกรอานนท์
สัมมากัมมันตะ
ที่บุคคลเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว
มีการกำจัดราคะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด.

[๑๙] ดูกรอานนท์
สัมมาอาชีวะ
ที่บุคคลเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว
มีการกำจัดราคะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด.

[๒๐] ดูกรอานนท์
สัมมาวายามะ
ที่บุคคลเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว
มีการกำจัดราคะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด.

[๒๑] ดูกรอานนท์
สัมมาสติ
ที่บุคคลเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว
มีการกำจัดราคะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด.

[๒๒] ดูกรอานนท์
สัมมาสมาธิ
ที่บุคคลเจริญแล้ว กระทำให้มากแล้ว
มีการกำจัดราคะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโทสะเป็นที่สุด
มีการกำจัดโมหะเป็นที่สุด.

[๒๓] ดูกรอานนท์ ข้อว่า ยานอันประเสริฐ
เป็นชื่อของอริยมรรคประกอบด้วยองค์ ๘ นี้เอง
เรียกกันว่า
พรหมยานบ้าง
ธรรมยานบ้าง
รถพิชัยสงครามอันยอดเยี่ยมบ้าง
นั้นพึงทราบโดยปริยายนี้แล.

พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดา
ครั้นได้ตรัสไวยากรณภาษิตนี้จบลงแล้ว
จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า

[๒๔] อริยมรรคญาณนั้น
มีธรรม คือ ศรัทธากับปัญญาเป็นเอก
มีศรัทธา เป็นทูบ
มีหิริ เป็นงอน
มีใจ เป็นเชือกชัก
มีสติ เป็นสารถีผู้ควบคุม
รถนี้มีศีล เป็นเครื่องประดับ
มีญาณ เป็นเพลา
มีความเพียร เป็นล้อ
มีอุเบกขากับสมาธิ เป็นทูบ
ความไม่อยากได้ เป็นประทุน

กุลบุตรใด
มีความไม่พยาบาท
ความไม่เบียดเบียน
และวิเวกเป็นอาวุธ
มีความอดทนเป็นเกราะหนัง

กุลบุตรนั้น
ย่อมเป็นไปเพื่อความเกษมจากโยคะ
พรหมยานอันยอดเยี่ยมนี้
เกิดแล้วในตนของบุคคลเหล่าใด
บุคคลเหล่านั้นเป็นนักปราชญ์
ย่อมออกไปจากโลกโดยความแน่ใจว่า
มีชัยชนะโดยแท้.
จบ สูตรที่ ๔

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับหลวง) เล่มที่ ๑๙
สุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค หน้าที่ ๔ ข้อที่ ๑๒ - ๑๓

*********

(อวิชชาวรรค) รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. อวิชชาสูตร
ว่าด้วยอวิชชาและวิชชาเป็นหัวหน้าแห่งอกุศลและกุศล
๒. อุปัฑฒสูตร
ความเป็นผู้มีมิตรดีเป็นพรหมจรรย์ทั้งสิ้น
๓. สาริปุตตสูตร
ความเป็นผู้มีมิตรดีเป็นพรหมจรรย์ทั้งสิ้น
๔. พราหมณสูตร
อริยมรรคเรียกชื่อได้ ๓ อย่าง
๕. กิมัตถิยสูตร
ประพฤติพรหมจรรย์เพื่อกำหนดรู้ทุกข์
๖. ภิกขุสูตรที่ ๑
ว่าด้วยพรหมจรรย์และที่สุดพรหมจรรย์
๗. ภิกขุสูตรที่ ๒
ความกำจัดราคะเป็นชื่อนิพพานธาตุ
๘. วิภังคสูตร
อริยมรรค ๘
๙. สุภสูตร
มรรคภาวนาที่ตั้งไว้ผิดและตั้งไว้ถูก
๑๐. นันทิยสูตร
ธรรม ๘ ประการเป็นเหตุให้ถึงพระนิพพาน

*********

กลับไปหน้าแรก Dhamma Purifilm
ขออนุโมทนาบุญกับทุกท่านที่มีส่วนร่วมในการจัดทำครับ